Spiska Nowa Wieś – miasto u wrót Raju

13 marca 2018

W południowej części Kotliny Spiskiej, tam gdzie z zielonego kaniony wypływa na rozległe pola i łąki bystry Hornad, leży Spiska Nowa Wieś. Wśród turystów powszechnie znana jest jako „Wrota Słowackiego Raju”, ze względu na fakt, iż to właśnie stąd można wyruszyć w najciekawsze partie tego fascynującego regionu górskiego. Jednak ciekawe jest także samo miasto, a okolica usiana jest średniowiecznymi kościołami i renesansowymi kasztelami. Jest to również dobre miejsce wypadowe w Tatry Wysokie, a także do Lewoczy czy Spiskiego Hradu.

Skąd ta nazwa – Spiska Nowa Wieś?

Zanim zagłębimy się w średniowiecznej proweniencji centrum miasta, zdecydowanie warto skomentować choćby pokrótce nazwę. Można by bowiem odnieść mylne wrażenie, że dotyczy ona sporej wsi, lub też małego miasteczka niedawno co dopiero otrzymanego prawa miejskie. Tymczasem Spiska Nowe Wieś jest nie tylko jednym z najstarszych miast w regionie, ale także pod względem wielkości i liczby mieszkańców, w całej północno-wschodniej Słowacji ustępuję tylko Preszowowi i pobliskiemu Popradowi (który tak na marginesie tworzy pięć dawnych miast połączonych niedawno w jeden organizm). Spiska Nowa Wieś jest miastem o wielkiej tradycji miejskiej i zacnej historii.

Pierwsza pisemna wzmianka o ośrodku miejskim nad Hornadem pochodzi z 1268 roku, kiedy to wspomina się o „plebanus Villa Nova”. Miasto powstało w miejscu prastarej słowiańskiej osady Iglov, nazwanej tak od podłużnego, igłowatego kształtu. Pierwotna nazwa pobrzmiewa zarówno w węgierskiej nazwie Igló, jaką nosiło miasto do XX wieku, jak i w zachowanym do dzisiaj układzie przestrzennym – centrum miasta tworzy wrzecionowaty rynek. Połączenie osady słowiańskiej i niemieckiej „Nowej Wsi” w jedną całość dało w efekcie gwałtowny rozwój przeżywały w średniowieczu, obdarowane przez królów przywilejami handlowymi i prawem wydobycia rud.

Miasto miała zawsze żywe kontakty z południową Polską – od 1412 roku Spiska Nowa Wieś, wraz z 15 innymi miastami, trafiła jako zastaw w ręce polskich królów na długie 360 lat, stając się centrum administracyjnym Spiszu. Pod koniec XIX stulecia dominację nad sąsiednimi miastami zapewniła linia kolejowa łącząca Bohumin z Koszycami.

Największy rynek na Słowacji

Większość atrakcji turystycznych, skupia się w centrum miasta, poza centrum natomiast znajdziemy ogród zoologiczny, a także mnóstwo atrakcji dla aktywnych – basen kryty, kąpielisko, pole do mini golfa, halę sportową, boiska i jeden z największych w regionie kompleksów kortów tenisowych.

Spiska Nowa Wieś może się pochwalić największym wrzecionowatym rynkiem na Słowacji, który jest centralnym punktem miasta. Dodajmy też, że dzięki pięknemu zagospodarowaniu jest on także jednym z najpiękniejszych rynków. Pośrodku niego stoi gotycki kościół o najwyższej w kraju wieży, mierzącej 87 metrów, oraz kilka innych ciekawych budowli. Wspomniana świątynia – kościół Wniebowzięcia NMP – została wzniesiona w drugiej połowie XIV wieku. Podczas ostatniej przebudowy kościół otrzymał strzelisty neogotycki hełm, galeryjki i malownicze pinakle. W wieży wisi pięć dzwonów – część z nich odlanych przez miejscowych ludwisarzy. Najstarszy, tzw. Śmiertelny, pochodzi z 1486 roku – najmłodszy, Urban, o średnicy ponad 2 m i wadze przeszło 5 ton, jest jednym z największych w całej Słowacji.

Wejścia na wieżę, z której widać całe miasto, pobliskie zielone szczyty Słowackiego Raju, a przy dobrej pogodzie także i Tatry Wysokie, nie wolno pominąć!

Przy wschodnim krańcu rynku stoi gmach Reduty – pałacu sztuki – łączący w sobie cechy neobaroku i secesji. Budowla o półokrągłym westybulu, spłaszczonej kopule zwieńczonej złoconą figurą łabędzia oraz czterech wieżach, odrestaurowana niedawno do dziś pełni rolę teatru, sali koncertowej i eleganckiego miejsca spotkań. Znajdziemy tu także restaurację i kawiarnię. Oprócz ładnej Sali Teatralnej z ozdobnymi balkonami, znajduje się tu także piękna sala koncertowa – miejsce licznych wydarzeń kulturalnych.

Jak spełnić swoje marzenia?

Również przy rynku, lecz po przeciwnej stronie kościoła wznosi się elegancki ratusz – klasycystyczna budowla z bogato zdobioną wielką salą reprezentacyjną. W pobliżu ratusza znajdziemy też inne ciekawe obiekty – słup mariański, który kazał postawić Teodor Lubomirski, pełniący funkcję starosty spiskiego. Jest to najstarsza tego typu figura na Spiszu. Jest tu także Miejsce Życzeń – upamiętniające mistrza Konrada, który założył w mieście pierwszą odlewnię dzwonów. Oprócz wielkiego dzwonu miejscowej roboty znajdziemy tu też pomnik z małym dzwonkiem – kto nim zadzwoni, temu spełni się pomyślane w tym momencie marzenie…

Obok ratusza przyciąga wzrok prosta, ale miła dla oka bryła klasycystycznego kościoła ewangelickiego, postawiona na planie krzyża. Świątynia ma niecodzienne szczyty ozdobione stiukową ornamentyką i wielkie okna. Piękne, choć nie tak łatwe do zwiedzenia jest wnętrze świątyni, a prawdziwym, choć ukrytym przed okiem turysty rarytasem są zgromadzone tutaj zbiory biblioteczne, jedne z największych w całym kraju. Dzięki świetnej akustyce kościół jest także miejscem organizowania koncertów, w tym także muzyki organowej.

Wyróżnia się też w zabudowie rynku Provinčný dom – średniowieczna kamienica z późnobarokową fasadą ozdobioną płaskorzeźbami. Przedstawiają one cnoty obywatelskie, ale też i cnoty dobrych gospodarzy miasta – zanim wybudowano obecny ratusz pełnił on tę właśnie funkcję. W budynku mieściła się niegdyś siedziba Prowincji Miast Spiskich – dziś znajdziemy tu Muzeum Spiszu z ciekawymi zbiorami przyrodniczymi i historycznymi, którego rekonstrukcja właśnie dobiega końca.

Takie rzeczy – tylko w Spiskiej Nowej Wsi!

Zupełnie wyjątkowym miejscem w mieście jest całkiem nowa (postawiona w 1997 roku) cerkiew greckokatolicka. Jej wnętrze zdobi przepiękna mozaika wypełniająca niemalże całe wnętrze świątyni. Ozdobą jest również niezwykły, współczesny ikonostas. Inna ciekawa współczesna świątynia w mieście znajduje się przy drodze w kierunku Słowackiego Raju – kościół Bożego Miłosierdzia. W jego wnętrzu znajdziemy wspaniały, największy na świecie szklany krzyż, o wysokości 5,6 metra.

Jeśli ruszymy się nieco dalej od rynku, zdecydowanie warto skierować swoje kroki do tutejszego ogrodu zoologicznego. Jest to niewielkie, ale bardzo sympatyczne zoo, gdzie w uroczej scenerii pośród drzew i sadzawek mieszka ponad 390 zwierząt, m.in. zebry, kangury, szympansy i niedźwiedzie, a także najważniejsze gatunki drapieżnych kotów – lew, puma, jaguar, ryś czy tygrys. Zoo jest otwarte od kwietnia do października, a jego częścią jest całorocznie otwarty pawilon Aquaterra, w którym zobaczyć można węże, legwany i niewielkie, ale bardzo barwne akwaria z gatunkami rafy koralowej. Obok zoo, w pięknym parku atrakcją jest nowy, całkiem spory park linowy Monkeyland.

Informacje praktyczne

Spiska Nowa Wieś leży 65 km od granicy w Łysej Polanie. Miasto posiada bardzo dobre połączenia komunikacyjne z innymi miejscowościami na Spiszu, a także połączenia kolejowa z większością dużych miast Słowacji.

Szczegółowe informacje o mieście, jego atrakcjach i broszury do ściągnięcia (także w języku polskim) można znaleźć na stronie www.spisskanovaves.eu

About

Dziennikarz, bloger, narciarz, przewodnik. Człowiek z gór, Krakus z wyboru, Słowak z zamiłowania.

Leave a reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Go top