Świętopełk i jego miecz w Nitrze

Miecz Świętopełka czeka na gorsze czasy
Pomnik Świętopełka przez zamkiem w Bratysławie/fot. AG

Wędrując głównym deptakiem Nitry, ulicą Stefanikova Trieda w stronę Placu Świętopełka, możemy zauważyć wbity w trotuar wielki miecz. To kopia słynnego miecza Świętopełka, który może znaleźć tylko narodowy bohater w chwili walki Słowaków o niepodległość.

W pobliżu miasta Nitra znajduje się góra Zobor, u podnóża której według legendy został zakopany miecze króla Świętopełka.

Miecz Świętopełka/fot. AG

Król Świętopełk kazał zbudować klasztor pod górą Zobor. Pewnego wieczoru, kiedy mnisi zamknęli już bramę klasztorna i pogasili światła, u wrót pojawił się samotny jeździec na koniu. Zarówno koń, jak i siedzący na nim mężczyzna byli zmęczeni długą drogą. Jeździec walił nogą w bramę klasztorną a kiedy jedne z mnichów wyjrzał przez otwór w murach ujrzał świecącą złotym blaskiem w ciemności rękojeść długiego miecza u boku rycerza. Kiedy otwarto bramę jeźdźca już nie było.
Okazało się, że pojechał on dalej w las. Na małej polanie rozpalił ognisko. W jego świetle widac było bogaty strój ze złotymi zdobieniami. Po chwili rozpalił też drugie ognisko. Długo stał w milczeniu, a następnie ściął głowę swojemu koniowi i pochował go. Następnie swojej wierzchnie ubranie oraz miecza zakopał pod paleniskiem i nad ranem pieszo udał się pod klasztor. Przedstawił się, jako zwykły pielgrzym i zgłosił akces do zakonu. Po długich naradach mnisi przyjęli go, zwłaszcza, kiedy okazało się, że umie czytać i pisać i zna treść wielu ksiąg. Przybysz spędził wiele lat w klasztorze jako brat zakony. Dopiero na łożu śmierci przyznał się zakonnikom, że jest królem Świętopełkiem.
Tydzień po jego śmierci mnisi zanieśli ciało królewskie owinięte w białą tkaninę na górę Zobor. Złożyli je tam w wyciosanym w skale grobie i położyli na nim kamień. Zgodnie z ostatnią wolą królewską nie, przysięgli nie ujawniać nikomu miejsca pochówku.
Dopiero, kiedy Słowacy ruszali do walki o niepodległość, spod góry Zobor słychać było dźwięk wydobywanego z pochwy miecza. Zawsze jakiemuś bohaterowi udawało się znaleźć miecz Świętopełka. Każdy, kto go używał odnosił go z powrotem, by przyszłe pokolenia mogły go w razie potrzeby wykorzystać.

Plac Świętopełka w Nitrze/fot. AG

Wspomniany klasztor benedyktynów pw. Św. Hipolita, według historyków rzeczywiście powstał między 850 a 880 rokiem. Potwierdzają to zarówno znaleziska archeologiczne, jak i dokumenty pisane, choćby tzw. Zoborské listiny z lat 1111 i 1113. Ruiny klasztoru obecnie zwiedzać. Grobu Świętopełka nikt nie znalazł, podobnie – poza herosami – nikt nie znalazł jego miecza. Jego kopia wbita w skałę znajduje się na ulicy Stefanikova Tiea, w centrum Nitry.

Pierwsze muzeum diecezjalne na Słowacji