Wyhorlat – po drugiej stronie wulkanu

25 marca 2018

Wyhorlat to jedno z najmniejszych pasm górskich naszych południowych sąsiadów. Leży na samym wschodzie Słowacji, tuż przy granicy z Ukrainą. Wraz z sąsiadującym od północy skromnym fragmentem Bieszczad  są niewielkim skrawkiem Karpat Wschodnich, ledwo „zahaczających” o słowackie terytorium. Mimo skromnych rozmiarów i wysokości, które osiągają, są niezwykle ciekawe i malownicze, a może nawet zaskakująco piękne.

Wspaniała przyroda gór Wyhorlat

Góry Wyhorlat są pod względem przyrodniczym jednym z najciekawszych pasm Wschodniej Słowacji. Składa się na to zarówno budowa geologiczna oraz dzika przyroda, mającą wiele cech typowo wschodniokarpackich. Są to najmłodsze góry w tej części Karpat, fragment wielkiego kompleksu wulkanicznego, ciągnącego się właśnie stąd, aż po południowo wschodni kraniec Siedmiogrodu. Przyroda w wielu miejscach zachowała się tutaj niemalże w dziewiczym stanie. Na południu góry spadają wprost ku rozległej Nizinie Węgierskiej, ciągnącej się aż po widnokrąg. Wysokości względne sięgają tu ponad 950 metrów, co powoduje, że wydają się dużo wyższe i potężniejsze, niż są w rzeczywistości.

W ogóle są to góry ogromnych kontrastów i zaskakujących przeciwieństw. Od północy – niepozorne, od południa – dominują potężnym wałem nad okolicą. Od strony Zemplińskej Szirawy są gwarne i pogodne, na głównym grzbiecie zaś – dzikie i niedostępne. Z kolei na wschodzie udostępnione i stosunkowo popularne, na zachodzie zaś – niedostępne, zamknięte do niedawna dla turystów tereny poligonu wojskowego. Są przy tym, jak na góry tej wysokości i wielkości, wyjątkowo malownicze. Miejsc widokowych nie jest tu zbyt wiele, ale te które są, dostarczają niesamowitych widoków – w stronę Niziny Węgierskiej, Gór Slańskich, Bieszczad i wielkiej gęstwiny grzbietów i pasm ukraińskich Karpat Wschodnich.

Egzotyczne, ale łatwo dostępne

Przy całej swojej egzotyce są to góry łatwo dostępne komunikacyjnie. Od najbliższego miejsca, gdzie samochodem można przekroczyć granicę do wioski Remetské Hámre, która jest najlepszym punktem startowym w góry, jest niewiele ponad 100 km. Może więc, przy okazji wakacyjnego wypadu w Bieszczady warto zahaczyć i o Wyhorlat?

Jeszcze kilka lat temu możliwości zwiedzania tych gór były bardzo ograniczone – większą cześć pasma, wraz z najwyższym szczytem, zajmował teren poligonu, a wstęp był surowo zakazany. Dziś większość pasma można zwiedzać, chociaż istnieją pewne ograniczenia. Nie wolno wchodzić do niektórych stref tereny dawnej wioski Valaškovce i przebywać na terenie poligonu w czasie ćwiczeń. Najczęściej w soboty i niedziele w górach nie ma strzelania i można je w miarę swobodnie zwiedzać – dokładne informacje o tym, kiedy poligon jest zamknięty znaleźć można tutaj >>

Największe atrakcje gór Wyhorlat

Są trzy miejsca, które zobaczyć koniecznie trzeba. Pierwsze z nich to górną część doliny Okny, gdzie leży perła przyrodnicza i krajobrazowa – Veľké Vihorlatské Jazero, nazywana Morskim Okiem. Tuż nad nim wznosi się panoramiczny szczyt Sninský kameň. Trzecie miejsce to najwyższy najwyższy szczyt całego pasma, charakterystyczny trapezowaty Wyhorlat, dużo rzadziej odwiedzany przez turystów, dzięki temu dużo bardziej urokliwy. Oba szczyty są świetnymi punktami widokowymi, a wycieczki w oba te miejsca należą do najprzyjemniejszych pieszych tur w słowackich górach.

Punktem startowym do obu wycieczek są Remetské Hámre, ale można też podjechać samochodem na parking położony niecały 1 km od Morskiego Oka. Jeżeli mamy tylko jeden dzień – w pierwszej kolejności trzeba wybrać się na Sninský kameň (1006 m n.p.m.) i spojrzeć z góry na dolinę Okny. Jest to jeden z najpiękniejszych widoków karpackich. Jeżeli mamy więcej czasu – warto wybrać się też na najwyższy szczyt całego pasma.

Wyhorlackie Morskie Oko

Pierwszym etapem wycieczki jest wspomniane już Morskie Oko. Powstało ono w końcu plejstocenu, kiedy to ze wschodnich stoków Motrogonu i Jedlinki zeszło ogromne osuwisko i zatamowało dolinę potoku Okna. Osuwisko miało szerokość 800 i długość 1900 m. Z czasem potok utorował sobie odpływ przez osuwisko – pozostał niewielki zbiornik wodny o powierzchni niecałych 8 ha. W latach 80. XIX wieku właścicielka okolicznych lasów, hrabina Vanderbildt, kazała wybudować w zamknięciu jeziora tamę, która podniosła poziom jego wód o 3 metrów (niektóre źródła mówią nawet o 5 m). Dzięki temu powierzchnia jeziora wzrosła do obecnych 13,84 ha.

Jeziorko ma bardzo urozmaiconą linię brzegową, porośniętą bujnymi lasami bukowymi – można je obejść wygodną ścieżką dookoła. Do takiego spaceru ograniczą się większość przybywających tu turystów, dlatego nie zrażając się przejściowym gwarem, warto wybrać się dalej w góry. Niebieski szlak dość mozolnie i momentami stromo wyprowadzi nas na wierzchołek Sninskiego kameňa.

Sninsky kamen

Tworzą go andezytowi skały, pozostałości dawnego komina wulkanicznego. Góry powstały w dwóch etapach aktywności wulkanicznej – około 17 i 9 mln lat temu. W pierwszej fazie powstał m.in. szczyt Kyjov, w drugiej – najwyższe szczyty: Wyhorlat, Veľká Trestia, Motrogon, Scob, Veža, a także Sninský kameň. Bardziej odporne andezyty w wielu miejscach oparły się erozji, dzięki czemu na większości szczytów Wyhorlatu możemy zobaczyć mniejsze lub większe formacje skalne.

Te na Sninským kameňu należą do najpiękniejszych – wyrastają ponad las, tworząc potężne, niedostępne bloki skalne. Na jeden z nich można wydostać się po stalowej drabince. Z wznoszących się ponad lasem „tarasów” otwierają się kapitalne widoki. W dole lśni, tafla jeziora, otoczona bujnymi lasami, na południu horyzont rozmywa się w lekkiej mgiełce unoszącej się nad niziną, a ku północy wzrok opiera się o bieszczadzkie połoniny. Szczególnie pięknie góry prezentują się jesienią, kiedy buki płoną czerwienią lasów, niżej położone słońce uwydatnia plastykę rzeźby gór, a powietrze bywa szczególnie przejrzyste.

Ze szczytu można wrócić tą samą trasą, albo powędrować przez Nežabec do Remetskich Hámrów (około 4 godz.). Cała trasa na Sninský kameň i z powrotem, od parkingu w dolinie Okny zajmuje około 3 godziny. Nie mamy wątpliwości, że to czas zdecydowanie dobrze spędzony…

Wycieczka na Wyhorlat

Wyprawa na wierzchołek Wyhorlatu (1076 m n.p.m.) to już raczej wyprawa całodzienna. Jeżeli wystartujemy z parkingu w dolinie Okny, będziemy mieć nieco mniej do podejścia, ale trzeba wrócić tą samą trasą do samochodu. Nieco dłuższa jest trasa z Remetskich Hámrów – do góry możemy udać się zielonym szlakiem, a wrócić czerwonym przez Lysák. Szlaki prowadzą głównie bukowymi lasami, miejscami mającymi charakter pierwotnej puszczy karpackiej. Szczególnie piękne lasy porastają stoki szczytu Motrogon, gdzie na dnie wielkiej niszy osuwiskowej leży niewielkie jeziorko Kotlik.

Sam szczyt Vihorlatu, to wąski grzbiet, łączący kilka skalistych garbów, pokryty piękną kwietną łąką – świetne miejsce widokowe zwłaszcza ku południu. Natomiast by popatrzeć na północ i wschód, w stronę gór, trzeba się trochę poprzedzielać między krzakami, na skalne półeczki na wschodnim wierzchołku Vihorlatu. Ale za to widok jest kapitalny! Co prawda nie widać stąd Morskiego Oka, ale za to w całej  okazałości można podziwiać przepastne lasy całego pasma i terenu poligonu wojskowego.

Cała wycieczka nie powinna zająć więcej niż 7-8 godzin i jest dość męcząca – idąc z Hamrów trzeba pokonać ponad 800 metrów różnicy wysokości – to kolejny dowód, że te małe góry wcale nie są takie małe…

Informacje praktyczne

Najlepszym punktem wyjścia do wycieczek do Wyhorlackiego Morskiego Oka oraz na szczyty Sninsky kamen i Wyhorlat jest parking za wsią Remetske Hamre. W sezonie jest on płatny – około 2 euro, bez limitu czasowego. W samej wiosce nie ma zbyt wiele miejsc noclegowych, za to bardzo duży wybór noclegów znajdziemy nad pobliskim jeziorem Zemplińska Szirawa. Bogaty wybór ofert można znaleźć w serwisie regionalnym www.sirava.sk

About

Dziennikarz, bloger, narciarz, przewodnik. Człowiek z gór, Krakus z wyboru, Słowak z zamiłowania.

Leave a reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Go top